Rok 2025 i początek 2026 przyniosły szereg istotnych nowelizacji w Kodeksie pracy, które realnie wpłynęły zarówno na pracowników, jak i pracodawców. Sprawdzamy, co zmieniło się w praktyce i jakie ma to konsekwencje dla pracowników i pracodawców.
Od 2025 roku przedsiębiorcy korzystają z nowych zasad naliczania składki zdrowotnej, które zależą od formy opodatkowania i nie obejmują już przychodów ze sprzedaży środków trwałych.
Minimalne wynagrodzenie wzrosło w styczniu 2025 roku do kwoty 4666 zł brutto.
Wprowadzono ułatwienia w negocjowaniu układów zbiorowych pracy oraz ich elektroniczną rejestrację.
Pracodawcy otrzymują wyższe dofinansowanie na zatrudnienie osób niepełnosprawnych, a seniorzy mogą korzystać z dodatkowego wsparcia opiekuńczego.
Rodzicom wcześniaków i chorych noworodków przysługuje dodatkowy, w pełni płatny urlop macierzyński, który pozwala na dłuższą opiekę nad dzieckiem.
Zasiłek dla bezrobotnych został podwyższony i wynosi teraz ponad 1700 zł w pierwszych miesiącach, a procedury jego uzyskania zostały znacznie uproszczone.
Wigilia stała się dniem częściowo wolnym od pracy, więc pracownicy mogą liczyć na wcześniejsze wyjście do domu lub dodatkową rekompensatę finansową.
Od 2026 roku do stażu pracy będą wliczane okresy pracy na umowach cywilnoprawnych oraz samozatrudnienie, co pozwoli szybciej uzyskać wyższy wymiar urlopu.
Dokumentacja pracownicza może być w pełni cyfrowa, a ogłoszenia o pracę muszą być pisane w sposób neutralny płciowo, aby uniknąć dyskryminacji.
W 2026 roku nastąpiła kolejna podwyżka płacy minimalnej do poziomu 4806 zł brutto, co wiąże się także ze wzrostem stawki godzinowej.
Zmiany w Kodeksie pracy 2025 objęły kwestie finansowe (minimalne wynagrodzenie, składka zdrowotna) i społeczne (urlopy, wsparcie osób niepełnosprawnych i seniorów, elastyczne układy zbiorowe). Dla pracodawców oznaczało to konieczność dostosowania procedur i planowania kosztów, dla pracowników – szersze prawa, lepsze zabezpieczenie socjalne i większą elastyczność w pracy oraz opiece nad rodziną.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. poz. 1915). Najważniejsze zmiany dotyczące przedsiębiorców obejmują:
Różnicowanie składki zdrowotnej w zależności od formy opodatkowania i przychodu – wcześniej mikroprzedsiębiorcy i jednoosobowe działalności płaciły jednolitą stawkę.
Minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki dla przedsiębiorców opodatkowanych skalą lub liniowo wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia, czyli 3 499,50 zł.
Wyłączenie przychodów ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych z podstawy naliczania składki.
Uwzględnienie metody kasowej ustalania przychodu – przychody i koszty z okresu zawieszenia działalności uwzględnia się, jeśli przedsiębiorca korzysta z metody kasowej.
W praktyce oznacza to większą elastyczność w naliczaniu składki, ale wymaga od przedsiębiorców dokładnego rozliczenia przychodów i kosztów.
Od 1 stycznia 2025 r. minimalne wynagrodzenie wzrosło do 4 666 zł brutto (wzrost o 366 zł w stosunku do II połowy 2024 r.), a minimalna stawka godzinowa wynosi 30,50 zł brutto. Dla pracownika zatrudnionego na pełen etat, nieobjętego PPK, z PIT-2 i przychodami tylko z jednej pracy, oznacza to wynagrodzenie netto na poziomie 3 510,92 zł.
Ustawa z 5 listopada 2025 r. wprowadza szereg ułatwień w negocjowaniu i wdrażaniu układów zbiorowych pracy, w tym możliwość korzystania z mediatora podczas rokowań oraz regulacje obejmujące równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, przeciwdziałanie mobbingowi, równość płci i wykorzystanie nowych technologii. Układy rejestrowane są elektronicznie w Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP), co przyspiesza procedury i zwiększa przejrzystość. W praktyce oznacza to szybsze negocjacje, klarowne zasady dla pracowników oraz elastyczne zarządzanie dla pracodawców, a także dostęp do dodatkowych benefitów i uprawnień.
W 2025 roku wprowadzono szereg ułatwień wspierających zatrudnienie osób niepełnosprawnych i starszych pracowników. Pracodawcy mogli korzystać z wyższych dofinansowań z PFRON, wynoszących od 575 zł do 2 760 zł miesięcznie w zależności od stopnia niepełnosprawności, a także zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy do 20-krotności wynagrodzenia. Dodatkowo przewidziano refundację składek ZUS dla przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne oraz wsparcie w postaci asystenta pracownika niepełnosprawnego.
W ramach Programu „Korpus Wsparcia Seniorów” (budżet 65 mln zł) finansowane są usługi sąsiedzkie i „opieka na odległość”, umożliwiające osobom powyżej 60. roku życia bezpieczne i samodzielne funkcjonowanie w domu.
Od 19 marca 2025 r. w życie weszły przepisy umożliwiające rodzicom wcześniaków oraz dzieci hospitalizowanych po porodzie skorzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. W zależności od okoliczności przysługuje on do 15 tygodni – dla dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub z masą urodzeniową do 1 000 g, oraz do 8 tygodni – dla dzieci urodzonych po 28. a przed 37. tygodniem ciąży lub wymagających hospitalizacji. Urlop mogą wykorzystać matka, ojciec, opiekun prawny lub rodzice zastępczy, a zasiłek za ten okres wynosi 100% podstawy.
Wniosek należy złożyć do ZUS wraz z zaświadczeniem wydanym przez szpital. Praktyczny efekt zmian to wydłużenie czasu opieki nad dzieckiem przy jednoczesnym zachowaniu pełnych praw do świadczeń i ochrony zatrudnienia.
Od 1 stycznia 2025 r.:
Nowe kody PKD wprowadzają precyzję dla tradycyjnych branż oraz obejmują nowe działalności związane z gospodarką cyfrową, cyrkulacyjną i bio-gospodarką.
Przedsiębiorcy mają 2 lata na aktualizację wpisu w CEIDG lub KRS.
Brak aktualizacji spowoduje automatyczne przypisanie kodów według „kluczy przejścia” ustalonych przez GUS.
Od 1 czerwca 2025 r. wprowadzono istotne uproszczenia i zmiany w systemie zasiłków dla osób bezrobotnych. Najważniejsze z nich obejmują:
aktualizację wysokości podstawowego zasiłku,
nowe zasady ustalania prawa do świadczenia,
zmienione kryteria dotyczące okresu zatrudnienia uprawniającego do zasiłku,
uproszczenie procedur związanych z rejestracją i wypłatą świadczeń.
Dzięki tym zmianom osoby rejestrujące się jako bezrobotne mogą liczyć na szybsze decyzje, łatwiejsze formalności i wyższe wsparcie finansowe na start:
1 721,90 zł w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku,
1 352,20 zł w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku.
Dodatkowo, bezrobotnemu, którego łączne okresy wymienione w art. 218 ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 wynoszą co najmniej 20 lat, przysługuje zasiłek w wysokości 120% kwoty zasiłku. Te zmiany sprawiają, że wsparcie staje się bardziej dostępne i praktyczne, a pierwsze tygodnie bez pracy można przejść spokojniej, z poczuciem bezpieczeństwa finansowego.
Od 2025 r. Kodeks pracy doprecyzowuje zasady dotyczące dni wolnych w okresie świątecznym – 24 grudnia (Wigilia) jest dniem częściowo wolnym, co oznacza możliwość skrócenia czasu pracy do połowy standardowego wymiaru lub uzyskania dodatkowej rekompensaty, natomiast 25 i 26 grudnia (Boże Narodzenie) pozostają ustawowo wolne. Pracodawca musi uwzględniać preferencje pracowników, zwłaszcza w sektorach usługowych i handlowych, zapewniając minimalną obsadę, a w przypadku pracy w Wigilię pracownik otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie lub dzień wolny w innym terminie.
Rok 2026 przynosi kolejne ważne nowelizacje Kodeksu pracy, które obecnie mają realny wpływ na zatrudnienie, dokumentację i uprawnienia pracownicze.
Od 1 stycznia 2026 r. do stażu pracy wlicza się okresy wykonywania umów cywilnoprawnych (umowa-zlecenie, umowa agencyjna) oraz prowadzenia działalności gospodarczej. W sektorze publicznym zmiana obowiązuje od stycznia, w prywatnym – od maja.
W praktyce oznacza to wpływ na wymiar urlopu, dodatki stażowe oraz okresy wypowiedzenia. Pracownicy zyskują prawo do pełnego urlopu (26 dni) wcześniej niż dotychczas, a pracodawcy muszą weryfikować dokumenty potwierdzające wcześniejsze okresy zatrudnienia lub prowadzenia działalności, w tym m.in. dowody opłaconych składek ZUS.
Od 2026 r. pracodawcy mogą przyjmować i archiwizować dokumenty kadrowe w formie elektronicznej – wnioski o urlop, pracy zdalnej, wypowiedzenia oraz inne zgłoszenia. Taka zmiana ułatwia procesy administracyjne, skraca czas obsługi wniosków i minimalizuje ryzyko błędów w dokumentacji. Pozwala również na łatwiejsze prowadzenie audytów i kontroli wewnętrznych w firmie.
Nowe przepisy zwiększają nadzór nad zwolnieniami lekarskimi oraz przekształcaniem umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Państwowa Inspekcja Pracy zyskała uprawnienia do dokładniejszej weryfikacji zgodności zatrudnienia z przepisami. Dla pracodawców oznacza to konieczność dokładnej dokumentacji zatrudnienia i okresów pracy, monitorowania form umów i przestrzegania obowiązków związanych z ZUS. Niewłaściwe prowadzenie dokumentacji może skutkować sankcjami lub koniecznością korekty umów.
Od 2026 r. wszystkie ogłoszenia o pracę muszą stosować neutralne określenia stanowisk – np. „księgowy/księgowa” zamiast „księgowa”. Pracodawcy muszą zaktualizować szablony ogłoszeń i procedury rekrutacyjne, aby były zgodne z wymogami prawa i promowały równość płci. Celem jest eliminacja dyskryminacji i zapewnienie przejrzystości procesu rekrutacyjnego.
W tym roku wzrosły ponownie płace minimalne. Minimalne wynagrodzenie w Polsce od 1 stycznia 2026 roku wynosi 4806 zł brutto miesięcznie, a minimalna stawka godzinowa to 31,40 zł brutto. Oznacza to wzrost o 140 zł (brutto) w stosunku do 2025 roku.
Znaczenie zmian dla pracodawców i pracowników
Nowelizacje Kodeksu pracy w latach 2025–2026 podkreślają trzy kierunki:
stabilność zatrudnienia,
równość praw pracowniczych
i cyfryzację procesów kadrowych.
Pracodawcy otrzymują jasne wytyczne dotyczące wliczania stażu pracy, prowadzenia dokumentacji oraz rekrutacji zgodnej z prawem. Pracownicy natomiast zyskują pewność swoich uprawnień, lepszą ochronę w zakresie urlopów i zatrudnienia oraz szybszy dostęp do procedur kadrowych dzięki cyfryzacji.
To również ostatni dzwonek dla firm na wdrożenie nowoczesnych systemów i smart programów do obsługi kadrowej i ewidencji czasu pracy, jak np. Grafik Optymalny.
Elektroniczne zarządzanie dokumentacją, automatyczne obliczanie stażu pracy czy cyfrowe wnioski urlopowe stają się bowiem nie tylko wygodą, ale koniecznością prawną i praktyczną, pozwalającą uniknąć błędów, opóźnień oraz potencjalnych sankcji. Firmy, które nie zintegrują takich rozwiązań, mogą mieć trudności z bieżącym przestrzeganiem nowych regulacji i efektywnym zarządzaniem personelem.
Źródła:
https://www.zus.pl/-/zmiany-w-sk%C5%82adce-zdrowotnej-op%C5%82acanej-przez-przedsi%C4%99biorc%C3%B3w-od-1-stycznia-2025-r.
https://www.gov.pl/web/rodzina/minimalne-wynagrodzenie-za-prace
https://www.gov.pl/web/rodzina/wejscie-w-zycie-ustawy-o-ukladach-zbiorowych-pracy-i-porozumieniach-zbiorowych---kluczowe-informacje
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-korpus-wsparcia-seniorow-na-2025-rok
https://www.gov.pl/web/rodzina/dodatkowy-urlop-dla-rodzicow-wczesniakow-stal-sie-faktem
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/polska-klasyfikacja-dzialalnosci-2025--zmiany-dla-przedsiebiorcow-od-1-stycznia-2025-r
https://legnica.praca.gov.pl/-/zmiany-w-zasilkach-dla-bezrobotnych-od-1-czerwca-2025
https://www.zus.pl/-/%E2%80%9Esta%C5%BCowe-nowe-regulacje-i-za%C5%9Bwiadczenia-od-2026-r.
https://www.gov.pl/web/premier/propozycja-wysokosci-minimalnego-wynagrodzenia-za-prace-oraz-minimalnej-stawki-godzinowej-w-2026-r
https://www.gov.pl/web/deregulacja/cyfryzacja-uslug
https://kpmg.com/pl/pl/wiedza/podatki/nowe-uprawnienia-pip-przeksztalcenie-b2b-w-uop-zdalne-kontrole-i-wyzsze-kary-dla-pracodawcow-blog-podatkowy.html
https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/dyskryminujace-ogloszenia-o-prace
https://www.gov.pl/web/rodzina/Staz-pracy-na-nowo-zloz-wniosek-do-zus-i-uzyskaj-zaswiadczenie-dla-pracodawcy