Urlop ojcowski to uprawnienie przysługujące wyłącznie ojcu dziecka. Na mocy Ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, w świadczeniu zaszło kilka istotnych zmian. Odnoszą się one między innymi do: okresu wykorzystania urlopu, dodatkowej ochrony pracownika korzystającego ze świadczenia oraz usprawnienia procesu składania wniosków.
Jeśli jesteś właścicielem firmy lub pracujesz w Dziale Kadr, koniecznie przeczytaj poniższy artykuł. Przybliżamy, na co warto zwrócić szczególną uwagę po zmianach.
Urlop ojcowski przysługuje każdemu pracującemu ojcu niezależnie od stażu pracy, o ile podlega on ubezpieczeniu chorobowemu.
Wymiar tego urlopu wynosi dwa tygodnie, które są prawem wyłącznym ojca i niezależnym od uprawnień matki.
Najważniejszą zmianą w przepisach jest wymóg wykorzystania urlopu zanim dziecko ukończy pierwszy rok życia.
Pracownik może wykorzystać wolne jednorazowo lub podzielić je na dwie części, ale każda z nich musi trwać minimum 7 dni.
Aby otrzymać urlop, należy złożyć u pracodawcy wniosek papierowy lub elektroniczny na co najmniej 7 dni przed planowanym wolnym.
Za czas przebywania na urlopie ojcowskim przysługuje zasiłek macierzyński, który wynosi 100% średniego wynagrodzenia z ostatniego roku.
Pracodawca nie może zwolnić pracownika od momentu złożenia wniosku do końca urlopu, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności jak likwidacja firmy.
Po powrocie do pracy ojciec ma gwarancję zatrudnienia na tym samym lub równorzędnym stanowisku bez obniżania pensji.
Pracodawca nie ma prawa odmówić udzielenia urlopu, jeśli pracownik złożył poprawny wniosek w wymaganym terminie.
Przy zmianie pracy urlop ojcowski nie przepada, o ile ojciec zdąży go wykorzystać przed pierwszymi urodzinami dziecka.
Urlop ojcowski przysługuje każdemu ojcu pracującemu – zarówno zatrudnionemu na umowę o pracę, jak i przedsiębiorcy podlegającemu dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, bez względu na to, czy jest w okresie próbnym, czy pracuje już od wielu lat.
Nie ma wymogu minimalnego stażu pracy ani liczby przepracowanych miesięcy – prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje od pierwszego dnia zatrudnienia. Dotyczy ono wszystkich ojców wychowujących dziecko własne lub adopcyjne. Co więcej, w przypadku adopcji możliwe jest wykorzystanie urlopu do 12 miesięcy od prawomocnego orzeczenia przysposobienia, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.
Urlop ojcowski jest niezależny od uprawnień matki, nie wymaga zgody współmałżonka i nie wiąże się z żadnymi ograniczeniami dotyczącymi innych świadczeń rodzicielskich.
Wymiar urlopu ojcowskiego wynosi 2 tygodnie, jednak po zmianach w Kodeksie Pracy zmienił się okres jego wykorzystania.
Obecnie ojciec dziecka musi wykorzystać urlop ojcowski:
do momentu ukończenia przez dziecko 1. roku życia;
w przypadku dziecka przysposobionego – do momentu upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka (jednak nie dłużej niż do ukończenia przez nie 14 lat).
Pracownik może wykorzystać urlop ojcowski jednorazowo lub podzielić go na maksymalnie 2 części, z których każda powinna wynosić minimum 7 dni. Warto również pamiętać, że z tytułu urodzenia dziecka świeżo upieczonym ojcom przysługują 2 dni wolne od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Pracodawca jest zobowiązany im ich udzielić w dniu narodzin malucha.
Pracownik ubiegający się o urlop ojcowski musi złożyć u pracodawcy stosowny wniosek i może przedstawić dokument w formie papierowej albo elektronicznej. Zgodnie z art. 182(3) Kodeksu Pracy powinien to zrobić nie później niż 7 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z urlopu. Składając dokument w formie papierowej, powinien go dostarczyć osobiście lub wysłać pocztą.
Pracownik powinien dołączyć do wniosku o urlop ojcowski następujące dokumenty:
Pracownik przebywający na urlopie ojcowskim otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% wymiaru tego zasiłku. Jego wysokość jest wyliczana jako średnia wysokość wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym jest wybierany urlop ojcowski.
Jeśli pracownik w odpowiednim terminie złożył wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego, to jako pracodawca masz obowiązek go uwzględnić. Ponadto od dnia złożenia wniosku do zakończenia okresu trwania urlopu pracodawca nie może podejmować takich działań jak wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy o pracę.
Wyjątek stanowią 3 sytuacje:
Aby w takich przypadkach rozwiązać umowę o pracę, musisz uzyskać zgodę zakładowej organizacji związkowej.
Po powrocie z urlopu musisz umożliwić pracownikowi-ojcu powrót na dotychczasowe stanowisko lub, jeśli nie jest to możliwe, stanowisko równorzędne z zajmowanym przez niego przed rozpoczęciem urlopu albo odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Nie możesz także obniżyć jego wynagrodzenia w stosunku do tego, jakie otrzymywał przed okresem korzystania ze świadczenia.
Sprawne zarządzanie urlopami to jeden z podstawowych elementów skutecznej organizacji pracy każdego przedsiębiorstwa. Nieocenionym wsparciem w tym zakresie okazuje się zaawansowana technologia. Grafik Optymalny to oprogramowanie dla firm, które pomoże Ci organizować pracę efektywnie oraz w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Przekonaj się, jak działa!
Źródła:
https://www.gov.pl/web/rodzina/urlop-ojcowski