Jeśli Twój pracownik utracił zdolność do pracy, to przysługuje mu prawo do zasiłku chorobowego. Sprawdź, co musisz wiedzieć o tym świadczeniu, jeśli jesteś pracodawcą lub pracujesz w Kadrach. Dowiedz się też, kto i przez ile czasu musi je wypłacać.
Zasiłek chorobowy przysługuje każdej ubezpieczonej osobie, która z powodu choroby stała się niezdolna do pracy i otrzymała zwolnienie lekarskie.
Pracownik zatrudniony na umowę o pracę nabywa prawo do świadczenia po 30 dniach ubezpieczenia, chyba że przerwa między obecną a poprzednią pracą była krótsza niż miesiąc.
Osoby ubezpieczone dobrowolnie muszą odczekać aż 90 dni, zanim zyskają prawo do pobierania zasiłku chorobowego.
Okres wyczekiwania nie obowiązuje, jeśli niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub gdy pracownik posiada co najmniej 10-letni staż ubezpieczeniowy.
Zasiłek można pobierać przez 182 dni, chociaż w przypadku ciąży lub gruźlicy okres ten wydłuża się do 270 dni.
Pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni zwolnienia w roku, natomiast dla pracowników po 50. roku życia ten obowiązek trwa tylko 14 dni.
ZUS przejmuje wypłatę zasiłku chorobowego od 34. dnia niezdolności do pracy, chyba że pracownik ukończył 50 lat, bo wtedy ZUS płaci już od 15. dnia.
Świadczenie wynosi zazwyczaj 80% podstawy wymiaru, ale wzrasta do 100%, gdy choroba przypada w ciąży lub wynika z wypadku w drodze do pracy.
Podstawę zasiłku wylicza się ze średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, które należy pomniejszyć o wskaźnik 13,71%.
Kwota wypłacanego zasiłku nie może być niższa niż aktualne minimalne wynagrodzenie za pracę, które zostało pomniejszone o odpowiednie składki.
Zasiłek chorobowy przysługuje każdej osobie ubezpieczonej (obowiązkowo lub dobrowolnie) i niezdolnej do pracy z powodu choroby. Świadczenie obejmuje każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych. Podstawą jego uzyskania jest zwolnienie lekarskie dostępne w wersji elektronicznej na portalu internetowym ZUS (masz do niego dostęp jako pracodawca lub pracownik Działu Kadr).
Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę nabywa prawo do pobierania zasiłku chorobowego po upływie 30 dni trwania obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego (okres wyczekiwania). Do tego okresu wlicza się poprzednie okresy tego ubezpieczenia, ale pod warunkiem, że przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.
Przykład: Pani Anna 15 stycznia rozpoczęła pracę w firmie XYZ (umowa o pracę). Po 20 dniach pracy zachorowała i poszła na zwolnienie lekarskie. W tym przypadku nie nabyłaby jeszcze prawa do zasiłku chorobowego, ponieważ od okresu objęcia ubezpieczeniem nie upłynęło 30 dni. Jednak pani Anna wcześniej, w grudniu, pracowała w firmie ABC, gdzie była ubezpieczona przez 15 dni. Między zakończeniem pracy w firmie ABC, a jej rozpoczęciem w XYZ nie minęło 30 dni, a łączny czas objęcia pracowniczki ubezpieczeniem chorobowym wynosi 35 dni, dlatego Anna może pobierać zasiłek chorobowy w nowej firmie.
W przypadku pracowników ubezpieczonych dobrowolnie okres wyczekiwania wynosi nie 30, ale 90 dni. Od wspomnianych reguł istnieje też kilka wyjątków. Prawo do pobierania zasiłku chorobowego od pierwszego dnia objęcia ubezpieczeniem przysługuje osobom, u których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy albo z pracy oraz pracownikom mającym co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.
Zależy to od jego wieku i przyczyny niezdolności do pracy:
Pamiętaj, że jeśli po wyczerpaniu powyższych limitów Twój pracownik dni nadal jest niezdolny do pracy, to może się on ubiegać się o zasiłek rehabilitacyjny lub inne świadczenia (np. rentę). Decyzja o przyznaniu dalszych świadczeń podejmowana jest na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.
W przypadku pracowników zasiłek chorobowy poprzedzony jest wynagrodzeniem chorobowym. Jeśli jesteś pracodawcą, to wypłacasz je przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy (lub 14 dni dla osób powyżej 50. roku życia). Od 34. dnia niezdolności do pracy (lub 15. dnia dla osób powyżej 50. roku życia) pracownikowi przysługuje już zasiłek chorobowy wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Kwota zasiłku uzależniona jest od zarobków ubezpieczonego i wynosi:
Jeśli chcesz wyliczyć zasiłek chorobowy, musisz najpierw ustalić jego podstawę. W przypadku pracowników zatrudnionych na umowę o pracę podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne (średnie) wynagrodzenie brutto z ostatnich pełnych 12 miesięcy kalendarzowych (poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy) pomniejszone o 13,71%. Jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 12 miesięcy, to podstawę zasiłku wylicza się ze wszystkich miesięcy pracy.
Otrzymany wynik trzeba jeszcze podzielić przez 30, by otrzymać stawkę dzienną zasiłku. Potem mnożymy wszystko przez liczbę dni zwolnienia lekarskiego, by otrzymać wysokość zasiłku brutto. Ogólny wzór na wyliczenie zasiłku chorobowego jest więc następujący:
[(podstawa - 13,71%) : 30] x proc. wynagrodzenia chorobowego x liczba dni choroby
Przykład: Twój pracownik przebywał w szpitalu przez 63 dni. W ciągu ostatnich 12 miesięcy pobierał on stałą wypłatę w kwocie 5000 zł brutto przez 12 pełnych miesięcy. Podstawa wymiaru jego zasiłku chorobowego wynosi 4314,50 zł. Dzienna stawka zasiłku to 143,82 zł. Pracownikowi przysługuje 80 proc. podstawy, zatem mnożymy stawkę dzienną przez 0,80, a potem przez 63 (dni choroby). Wychodzi nam, że pracownikowi przysługuje 7248,36 zł zasiłku chorobowego.
Kwota zasiłku nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (od 1 stycznia 2026 r. wynosi ona 4806 zł brutto) po jego pomniejszeniu o wspomniany procent, czyli musi wynosić minimum 4147,10 zł brutto.
Zarówno wyliczanie kwot poszczególnych świadczeń, jak i zarządzanie pracą, gdy poszczególne osoby przebywają na zwolnieniach, to nie lada wyzwanie. Zdecydowanie łatwiej mu sprostać ze wsparciem dedykowanego i zaawansowanego oprogramowania, takiego jak Grafik Optymalny. Już teraz przekonaj się, jak może usprawnić pracę w Twojej firmie!